Taschner (od r. 1954 Taszner) Emil (1900–1982), chemik, docent Politechniki Gdańskiej.
Ur. 12 XII w Krakowie w rodzinie pochodzenia żydowskiego, był synem Leona (Lobela) Taschnera (ur. 1862) i Franciszki (Freide) z domu Cenzor (ur. 1865).
W r. 1920 podjął T. studia chemiczne na UJ, ale wkrótce przeniósł się na uniw. w Wiedniu, gdzie kontynuował studia z chemii i równocześnie studiował medycynę. Na podstawie rozprawy o izolowaniu związków z korzenia przestępu dwupiennego (Über die Zusammensetzung der Wurzel von Bryonica dioica Jacq.) otrzymał tam w r. 1927 stopień doktora filozofii w zakresie chemii. Odbył roczny staż (1928–9) w Inst. Pasteura w Paryżu pod kierunkiem M. Javillier’a, a następnie prowadził w l. 1929–31 badania nad lipazą osocza w Zakł. Biochemii M. Chiraya na Sorbonie i opublikował z nim m.in. pracę La lipase pancréatique du serum sanguin („Archives des maladies de l’appareil digestif” Vol. 21: 1931). Potem pracował w różnych zakładach farmaceutycznych we Francji i Belgii. W r. 1934 wrócił do Krakowa i w Zakł. Farmakologii UJ, kierowanym przez Janusza Supniewskiego, brał udział w badaniach nad amidami i estrami kwasów nikotynowych. Był współautorem prac publikowanych w „Bulletin International de l’Académie Polonaise des Sciences et des Lettres. Classe de Médecine”, m.in. Własności farmakologiczne alloksazyny (1935 nr 3–4), Własności farmakologiczne nowego alkaloidu z korzeni kozłka lekarskiego (1935 nr 7–10) i Badania biologiczne ciał rakotwórczych (1936 nr 5–6). Od r. 1937, zatrudniony w laboratorium krakowskiej fabryki chemiczno-farmaceutycznej «Dr A. Wander S.A.», współpracował z Inst. Eksperymentalnym dla Badań nad Rakiem przy Szpitalu Żydowskim; opublikował wtedy z Gabrielem Gottliebem i Marcelim Spritzerem pracę Badania nad działaniem związków rakotwórczych policyklicznych („Nowotwory” T. 13: 1938 nr 2), która przez Tow. do Walki z Rakiem została wyróżniona I Nagrodą im. J. Piłsudskiego. W r. 1938 opatentował metodę otrzymywania sulfamidów przez azozwiązki oraz metodę otrzymywania pochodnych sulfamidowych przez reakcję Zinckiego.
Okres drugiej wojny światowej spędził T. we Lwowie, gdzie podczas okupacji sowieckiej (1939–41, 1944–5) pracował w spółdzielni «Chemtrud», a podczas okupacji niemieckiej, ukrywany przez rodzinę Włodzimierza Trzebiatowskiego, dorywczo w laboratorium fabryki chemicznej «Galikol». W r. 1945 przybył do Wrocławia i został adiunktem na Wydz. Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu i Politechniki (od r. 1951 na Wydz. Chemii Technicznej Politechn. Wrocł.). Z Marianem Kocórem i Stanisławem Mejerem stanowił niesformalizowany zespół badawczy zajmujący się aminokwasami i ich pochodnymi; wspólnie z nimi publikował prace, m.in. O nieznanych własnościach niektórych dwuacyloamidów („Roczniki Chemii” T. 26: 1952), a samodzielnie był autorem dwuczęściowego artykułu Związki o działaniu przeciwtarczycznym (tamże T. 25: 1951). Dn. 1 VI 1953 przeniósł się, nadal jako adiunkt, na Politechn. Gdań.; 1 IX t.r. objął tam Katedrę Chemii Ogólnej, a 30 VI 1954 otrzymał tytuł naukowy docenta. Zmienił urzędowo pisownię nazwiska na Taszner 22 III 1954. Ukierunkował działalność Katedry na badania syntezy pochodnych aminokwasów i syntezy peptydów; prowadził ze współpracownikami badania różnych aspektów reakcji rozszczepienia estrów, uretanów i amidów, a także metod wytwarzania wiązania peptydowego. Do usuwania ochrony N-benzyloksykarbonylowej zaproponował kwas trójfluorooctowy i p-toluenosulfonowy. Podał nowe metody rozszczepień estrów, używając jako odczynnika m.in. bromku litu, a do rozszczepiania wiązań peptydowych zastosował także acydolizę. Znany dzięki tym pracom w Europie, został zaproszony w r. 1957 na Pierwsze Sympozjum Metod Syntezy Peptydów w Pradze; wygłosił tam referat plenarny o ochronie grupy karboksylowej w syntezach peptydów, wysuwając oryginalną wówczas myśl użycia butylowych estrów aminokwasów w chemii peptydów trzeciorzędowych. Był współzałożycielem i został członkiem powołanego wówczas Europejskiego Komitetu Peptydowego; w l.n. reprezentował polską naukę na organizowanych przez Komitet europejskich sympozjach peptydowych.
W r. 1964 odszedł T. z Katedry Chemii Ogólnej (w r. 1963 władze uczelni zmieniły jej profil) i objął kierownictwo Zakł. Chemii Peptydów w Katedrze Technologii Środków Leczniczych Politechn. Gdań., kierowanej przez Edwarda Borowskiego. Kontynuował tam badania nad chemią peptydów, często we współpracy z przemysłem farmaceutycznym, m.in. nad sposobami wytwarzania wiązania amidowego w celu zastosowania go do otrzymywania określonych grup leków (półsyntetycznych penicylin i cefalosporyn). Był współautorem patentów, m.in. na: Sposób wytwarzania estrów cyjanometylowych (1967, nr 51123), Sposób wytwarzania półsyntetycznych penicylin (1967, nr 53617, zgłoszony i udzielony w 14 krajach) oraz Sposób wytwarzania amidów (1971, nr 60695). W r. 1971 władze uczelni bezskutecznie wnioskowały w Min. Oświaty i Szkolnictwa Wyższego o przyznanie T-owi tytułu profesora (oficjalnie wniosek uznano za spóźniony). T.r. przeszedł T. na emeryturę, ale pracował naukowo do r. 1980, publikując prace i zgłaszając patenty na użytek polskiego przemysłu farmaceutycznego; dzięki m.in. jego badaniom uruchomiono w l. siedemdziesiątych w Tarchomińskich Zakładach Farmaceutycznych produkcję półsyntetycznej penicyliny – syntarpen. Samodzielnie i we współautorstwie ogłosił T. ogółem ponad 100 prac i 24 patenty z chemii peptydów i aminokwasów. Uznany za twórcę gdańskiej szkoły chemii peptydów o zasięgu europejskim, wypromował czternastu doktorów, z których tytuły profesorskie otrzymali: Andrzej Chimiak, Bogdan Liberek, Barbara Rzeszotarska, Teresa Sokołowska i Czesław Wasieleweski. T. był członkiem Komitetu Chemii Leków PAN, Pol. Tow. Chemicznego i Gdańskiego Tow. Naukowego. Zmarł 4 V 1982 w Gdańsku, został pochowany na cmentarzu Srebrzysko (rejon II kw. TAR IV rząd na skarpie grób 54). Był odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi.
T. był dwukrotnie żonaty. Dn. 1 XII 1928 poślubił w Wiedniu Annę z domu Spira (1903–1942) zamordowaną przez Niemców w Krakowie; mieli prawdopodobnie jedno dziecko. W małżeństwie z Anną z Bromirskich (1915–1985) miał dwoje dzieci: Teresę, lekarza, i Adama, fizyka.
Na cmentarzu Żydowskim w Krakowie przy ul. Miodowej umieszczono na pomniku Ofiar Holokaustu inskrypcję poświęconą żonie T-a, Annie z domu Spira.
PSB (Supniewski Janusz); Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, Gd. 1997 IV; – Chimiak A., Rzeszotarska B., Emil Taszner, „Przem. Chem.” T. 79: 2000 nr 9 s. 313–14 (fot.); Dzieje medycyny w Polsce. Opracowania i szkice, Red. W. Noszczyk, J. Supady, W. 2015 II; Księga XXV-lecia Politechniki Wrocławskiej 1945–1970, Wr. 1970 I 167, II 107, 147; Politechnika Gdańska 1945–1955. Księga pamiątkowa, W. 1958 s. 189, 367–8 (częściowa bibliogr. prac); Politechnika Gdańska 1945–1970. Księga pamiątkowa, Gd. 1970; Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej 1945–2005, Gd. 2005 s. 28, 38, 99–100; – Nekrologi i wspomnienia pośmiertne: „Dzien. Bałtycki” 1982 nr 90, „Wiad. Chem.” R. 37: 1983 z. 8 s. 591–600 (A. Chimiak, bibliogr. prac i patentów, fot.); – Arch. Narod. w Kr.: Akta stanu cywilnego Izraelickiego Okręgu Metrykalnego w Kr., sygn. 29/1472/0/1/476 s. 316, Spis ludności m. Krakowa 1921, t. 2 s. 188 nr 5653.
Stanisław Tadeusz Sroka